Από τις 24 Δεκεμβρίου προβάλλεται στους κινηματογράφους το γνωστό παραμύθι με το οποίο μεγάλωσαν γενιές και γενιές και το οποίο αυτή τη φορά σκηνοθετεί ο Ρόμπερτ Ζεμέκις: Η «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία». Ένα από τα δημοφιλέστερα διηγήματα παγκοσμίως, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1843 από τον ίδιο τον Κάρολο Ντίκενς. Το βιβλίο αγαπήθηκε αμέσως από τους αναγνώστες και μετατράπηκε σε Χριστουγεννιάτικη παράδοση, είναι δε η πρώτη ιστορία που πραγματεύτηκε το ταξίδι στο χρόνο και ίσως η πιο αγαπημένη ιστορία με πνεύματα. Στο βάθος της όμως, αναφέρεται στην προσωπική λύτρωση. «Όλοι ξέρουν να εκτιμούν μια καλή ιστορία μεταμόρφωσης, στην οποία ο ήρωας αναγνωρίζει τελικά τι είναι σημαντικό στη ζωή. Κι αυτή είναι από τις καλύτερες ιστορίες του είδους που γράφτηκαν ποτέ», λέει ο Τζιμ Κάρεϊ ο ηθοποιός που ερμηνεύει τον κεντρικό ήρωα του παραμυθιού, τον Σκρουτζ.
Βέβαια, η μεταμόρφωση δε θα ήταν δυνατή χωρίς τα τρία Πνεύματα.
Το Χριστουγεννιάτικο Πνεύμα του Παρελθόντος (Τζιμ Κάρεϊ) εμφανίζεται σα μια φλόγα που τρεμοπαίζει και ταξιδεύει τον Σκρουτζ πίσω στο χρόνο, σε τρεις διαφορετικές στιγμές της ζωής του. Τον βλέπουμε στα παιδικά του χρόνια, ως μαθητευόμενο δίπλα στον Φέζιγουιγκ (Μπομπ Χόσκινς), ως δυναμικό νέο να συνομιλεί με το συνάδελφό του, Ντικ Γουίλκινς (Κάρι Ελβς), και ως ερωτευμένο άντρα, τη εποχή που ήταν αρραβωνιασμένος με τη Μπελ (Ρόμπιν Ράιτ Πεν). Όλες αυτές οι αναμνήσεις συγκινούν βαθιά τον Σκρουτζ.
Το Χριστουγεννιάτικο Πνεύμα του Παρόντος, έρχεται για να δείξει στον Σκρουτζ πως είναι η ζωή του αυτή τη στιγμή. Τον μεταφέρει στο σπιτικό των Κράτσιτ (Γκάρι Όλντμαν), όπου βλέπει τις δύσκολες στιγμές που περνά ο υπάλληλός του, λόγω της φτώχειας και της αρρώστιας του γιου του, Τάινι Τιμ. Επίσης του δείχνει το Χριστουγεννιάτικο πάρτι του ανιψιού του, όπου όλοι σχολιάζουν την άχαρη ζωή του Σκρουτζ.
Τρίτο και τελευταίο, ίσως το πιο αποκαλυπτικό από τα προηγούμενα, είναι το Χριστουγεννιάτικο Πνεύμα του Μέλλει Γενέσθαι, που ταξιδεύει με τον Σκρουτζ στο μέλλον για να παρακολουθήσουν το θάνατο ενός άντρα. Διάφοροι επιχειρηματίες συζητούν για τα αμύθητα πλούτη του νεκρού, ενώ ο Γέρο-Τζο (Μπομπ Χόσκινς) και η κυρία Ντίλμπερ (Φιονούλα Φλάνιγκαν) βάζουν χέρι στα στρωσίδια και τις κουρτίνες του. Ο Σκρουτζ απαιτεί να μάθει την ταυτότητα του νεκρού και σοκαρισμένος διαβάζει το δικό του όνομα πάνω στην ταφόπλακα. Τρομοκρατημένος εύχεται να του δινόταν μια ακόμα ευκαιρία…
Εμπνευσμένο στη βάση νέων τεχνολογιών
Οι εμπνευστές του φιλμ, αισθάνθηκαν ότι καμιά προηγούμενη μεταφορά του διηγήματος δεν το παρουσίαζε όπως το είχε φανταστεί ο Ντίκενς. «Η ιστορία από μόνη της είναι τόσο κινηματογραφική, σαν να την έγραψε ο Ντίκενς με στόχο να γίνει ταινία» λέει ο σκηνοθέτης του έργου Ρόμπερτ Ζεμέκις. «Είναι η καλύτερη ιστορία ταξιδιού στο χρόνο που έχει γραφτεί ποτέ και θέλησα να φτιάξω μια ταινία, όπως πιστεύω ότι την είχε οραματιστεί ο συγγραφέας». Αναμφίβολα, ο Ζεμέκις είχε στο πλευρό του έναν ασυναγώνιστο σύμμαχο: Την τρισδιάστατη τεχνολογία. Με μια ειδική τεχνική που επιτρέπει την ψηφιακή αποτύπωση των ερμηνειών των ηθοποιών στο χώρο, σε ένα εύρος 360 μοιρών, ο κόσμος του Ντίκενς μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη χωρίς κανένα καλλιτεχνικό περιορισμό, επιτρέποντας στους θεατές ένα ταξίδι στο χωροχρόνο που παλιότερα δε θα ήταν δυνατόν.
«Η τεχνολογία με απελευθερώνει ως σκηνοθέτη» εξηγεί ο Ζεμέκις. «Μου επιτρέπει να απομονώσω την κινηματογραφική άποψη μιας ταινίας – έναν τομέα που όλοι οι σκηνοθέτες προσπαθούν να ελέγξουν – και να αφοσιωθώ στις ερμηνείες των ηθοποιών. Είναι ένας ιδανικός συνδυασμός, γιατί μπορείς να εκμεταλλευτείς ακόμα και τα λάθη των ηθοποιών και στη συνέχεια να προσθέσεις την κινηματογραφική γλώσσα στο έργο».
Ο Ζεμέκις ισχυρίζεται ότι η ταινία «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία» αναδεικνύει τα νέα όρια της τεχνολογίας, τις δυνατότητες που προσφέρει σε ένα σκηνοθέτη να καινοτομήσει και ταυτόχρονα να απογειώσει τις ικανότητες των ερμηνευτών. Για τους ίδιους τους ηθοποιούς, είναι μια συναρπαστική νέα εμπειρία που δε σχετίζεται πλέον με τα κοστούμια, το μακιγιάζ, σχεδόν ούτε και με τα σκηνικά. «Πολλοί πιστεύουν ότι το μόνο που κάνουμε είναι να προσθέτουμε τη φωνή στο τέλος, στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για μια πλήρη ερμηνεία από την πλευρά μας» σχολιάζει ο Κάρεϊ. Και βέβαια, όταν η τεχνολογία προσφέρει απεριόριστη ελευθερία, η ίδια η ιστορία παίρνει τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ένας ιδανικός Σκρουτζ
Όταν ο Ρόμπερτ Ζεμέκις έγραφε το σενάριο του έργου, είχε σταθερά στο μυαλό του τον Τζιμ Κάρεϊ για το ρόλο του Σκρουτζ. «Όταν ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τη συγκεκριμένη τεχνολογία (στην ταινία Beowulf), σκέφτηκα ότι ο Τζιμ Κάρεϊ θα ήταν ο ιδανικός ηθοποιός για να την εκμεταλλευτεί στο έπακρο» ισχυρίζεται ο σκηνοθέτης. «Το πρόσωπό του είναι απίστευτα εκφραστικό και ο ίδιος είναι τόσο καλός στο να δημιουργεί χαρακτήρες, που έχει τη δυνατότητα να αλλάζει ολοκληρωτικά την εξωτερική του εμφάνιση». «Ο Τζιμ, εκτός από εξαιρετικός ηθοποιός, είναι χαμαιλέοντας. Δε θα μπορούσα να φανταστώ την ταινία χωρίς αυτόν» συμπληρώνει ο παραγωγός Στιβ Στάρκεϊ.
Σχετικά με το ρόλο του, ο Τζιμ Κάρεϊ έχει πολλά να πει. «Ο Σκρουτζ δεν είναι ένας άνθρωπος που αγαπά τη ζωή. Αναζητά και επιδιώκει τη μοναξιά. Δεν είναι όμως ούτε ο πνευματικός άνθρωπος που επιλέγει να μένει μόνος σε ένα βουνό. Θέλει να φτιάξει ένα όσο το δυνατόν πιο άνετο κλουβί, γιατί όταν βγαίνει από αυτό ρισκάρει να τον δουν οι άνθρωποι και να καταλάβουν πόσο πικραμένος αισθάνεται». Ο Κάρεϊ πιστεύει ότι ο Σκρουτζ υπερβαίνει τα όρια ενός τυπικού τσιγκούνη. «Κανένας άνθρωπος δεν είναι ένα μόνο πράγμα. Όλοι μας έχουμε πολύ περισσότερες πλευρές και συνήθως υπάρχει πάντα καλοσύνη στο βάθος». Χάρη στις δυνατότητες της τεχνολογίας, ο Κάρεϊ είχε την ευκαιρία να υποδυθεί τον Σκρουτζ σε όλες τις φάσεις της ζωής του, από το επτάχρονο μοναχικό αγόρι μέχρι τον αδύναμο καμπουριασμένο γέρο. «Είναι ένας άνθρωπος που υποφέρει, ένας άνθρωπος που δεν αγαπήθηκε ποτέ από κανέναν» λέει ο πρωταγωνιστής, σχολιάζοντας την ουσία του χαρακτήρα του.
Ηθοποιοί σε πολλαπλούς ρόλους
Ο Τζιμ Κάρεϊ επίσης ενσαρκώνει και τα τρία Χριστουγεννιάτικα Πνεύματα. «Αφού τα πνεύματα είναι στην πραγματικότητα μια προέκταση του Σκρουτζ, λογικά θα πρέπει να έχουν δικά του στοιχεία και γι’ αυτό η τέλεια λύση ήταν να τα αναθέσουμε στον Τζιμ» λέει ο Ζεμέκις. Ο σκηνοθέτης ζήτησε και από άλλους ηθοποιούς να αναλάβουν περισσότερους από έναν ρόλους.
Ο Γκάρι Όλντμαν, επίσης, υποδύεται τρεις διαφορετικούς χαρακτήρες: Τον πράο αλλά αισιόδοξο Μπομπ Κράτσιτ, τον φιλάσθενο γιο του (Τάινι Τιμ) και το πνεύμα του Μάρλεϊ.
Παράλληλα, η Ρόμπιν Ράιτ Πεν ενσαρκώνει τη Μπελ, την όμορφη γυναίκα που ο Σκρουτζ αποφασίζει να μη διεκδικήσει απορρίπτοντας έτσι κάθε χαρά στη ζωή, αλλά και τη Φαν, τη μικρή αδερφή του Σκρουτζ στην οποία είχε μεγάλη αδυναμία.
Ο Κόλιν Φερθ, είναι από τους λίγους ηθοποιούς που έχουν μόνο ένα ρόλο στο έργο, αλλά η παρουσία του είναι καθοριστική, αφού ο χαρακτήρας του, ο Φρεντ, είναι το άκρως αντίθετο του Σκρουτζ. «Αν ο Σκρουτζ είναι ο απόλυτα απαισιόδοξος άνθρωπος, τότε ο Φρεντ, ο ανιψιός του, είναι ο ακραία αισιόδοξος. «Γιατί να μην είμαστε φίλοι; Δεν είναι δύσκολο. Σε καλώ στο σπίτι μου για φαγητό. Γιατί να μην έρθεις;» Νομίζω ότι δίνει υλική υπόσταση στο νόημα των Χριστουγέννων. Δε σκέφτεται τίποτα κακό για κανέναν» λέει ο Φερθ για το ρόλο του.
Τη διανομή των ρόλων, κλείνει ο Μπομπ Χόσκινς, που συνεργάζεται ξανά με τον Ρόμπερτ Ζεμέκις, μετά από είκοσι χρόνια («Ποιος Παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ»). «Ο κύριος λόγος που έκανα αυτήν την ταινία ήταν για να δουλέψω και πάλι με τον Ρόμπερτ. Για μένα είναι ο Αϊνστάιν του σινεμά» λέει ο Χόπκινς, που επίσης ανέλαβε δύο ρόλους: Του Φέζιγουιγκ και του Γέρο-Τζο.
Ζεμέκις: Ο σκηνοθέτης των καινοτομιών
Έχοντας στο βιογραφικό του ταινίες που άφησαν ιστορία («Φόρεστ Γκαμπ», τριλογία «Επιστροφή στο Μέλλον», «Το Πολικό Εξπρές»), ο Ρόμπερτ Ζεμέκις είναι από τους πιο καταξιωμένους σκηνοθέτες του σύγχρονου κινηματογράφου, κυρίως γιατί ξέρει να διηγείται μια καλή ιστορία. Για το δημιουργό, το κινηματογραφικό ταξίδι ξεκίνησε με τη συγγραφή του σεναρίου: Είχε στα χέρια του ένα εξαιρετικό πρωτογενές υλικό σαν αυτό του Καρόλου Ντίκενς και έπρεπε να το κάνει προσιτό στο σύγχρονο θεατή μένοντας πάντα πιστός στην πηγή του. «Ο Μπομπ είναι καταπληκτικός αφηγητής. Όλες του οι ταινίες είναι βασισμένες στους χαρακτήρες και στην ιστορία. Γι’ αυτό οι θεατές τις εκτιμούν όλο και περισσότερο με το πέρασμα του χρόνου» λέει ο Κόλιν Φερθ για τον Ζεμέκις. Γενικά, όλοι όσοι έχουν συνεργαστεί με τον βραβευμένο με Όσκαρ σκηνοθέτη, τον χαρακτηρίζουν πρωτοποριακό, ανοιχτόμυαλο και συνεργάσιμο. «Είναι σαν τον Αη Βασίλη, πάντα χαρούμενος και ανοιχτός προς τους ηθοποιούς. Πάντα μας προτρέπει να εξερευνούμε νέους δρόμους. Δεν έχει στεγανά» παρατηρεί η Ρόμπιν Ράιτ Πεν, που είχε συνεργαστεί μαζί του και στην ταινία «Φόρεστ Γκαμπ». «Ο Μπομπ Ζεμέκις είναι γεμάτος προκλήσεις για όλους όσοι δουλεύουν μαζί του» λέει ο παραγωγός Στιβ Στάρκεϊ από την πλευρά του. «Είναι εξαιρετικός συνεργάτης και επενδύει στην καλλιτεχνική συμβολή όσων τον περιβάλλουν. Και πάντα εξερευνά τις νέες τεχνολογίες μαζί με καινούριες ιστορίες».
Η τεχνολογία RealD 3D φέρνει μαζί της ένα νέο είδος ψυχαγωγίας. Με καθαρές, ρεαλιστικές εικόνες και την προσθήκη βάθους, το RealD 3D μεταφέρει το θεατή στην καρδιά της δράσης, τον κάνει να αισθάνεται σα να βρίσκεται στην κυριολεξία μέσα στο έργο. Πρόκειται για την πιο διαδεδομένη τεχνολογία 3D στους κινηματογράφους, αφού την υποστηρίζουν 4.000 αίθουσες σε 48 χώρες. Και σε αντίθεση με τα χάρτινα γυαλιά του παρελθόντος, τα γυαλιά του RealD 3D θυμίζουν γυαλιά ηλίου, είναι ανακυκλώσιμα και ειδικά σχεδιασμένα για να ταιριάζουν σε κάθε πρόσωπο, ακόμα κι αν χρησιμοποιούνται γυαλιά οράσεως.
Τραγουδά ο Αντρέα Μποτσέλι
Η μουσική επένδυση της ταινίας ανατέθηκε στο συνθέτη Άλαν Σιλβέστρι, τον επί 25 χρόνια συνεργάτη του Ρόμπερτ Ζεμέκις. Οι δύο δημιουργοί συνεργάστηκαν για πρώτη φορά στην ταινία «Κυνηγώντας το Πράσινο Διαμάντι», κι από τότε ο Σιλβέστρι έχει υπογράψει τη μουσική σε 10 φιλμ του Ζεμέκις, κερδίζοντας μία υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερης Μουσικής (Φόρεστ Γκαμπ), μία υποψηφιότητα για Όσκαρ Καλύτερου Τραγουδιού (Το Πολικό Εξπρές) και δύο βραβεία Γκράμι («Ναυαγός», «Το Πολικό Εξπρές»). Για τις ανάγκες της ταινίας «Χριστουγεννιάτικη Ιστορία» το δίδυμο Ζεμέκις-Σιλβέστρι ακολούθησε το ίδιο μοτίβο συνεργασίας: «Όπως πάντα, ζήτησα από τον Άλαν να τονίσει το συναίσθημα της κάθε σκηνής» εξηγεί ο Ρόμπερτ Ζεμέκις. «Η μουσική παίζει κρίσιμο ρόλο σε ολόκληρο το έργο. Είναι το τελευταίο μας αφηγηματικό όχημα, που υπογραμμίζει τα συναισθήματα και το σασπένς» σχολιάζει ο παραγωγός Τζακ Ράπκι.
Το βασικό θέμα, που έγραψε ο Σιλβέστρι για το έργο, ηχογραφήθηκε στο Λος Άντζελες από μια ορχήστρα 103 μουσικών. Επίσης ο Σιλβέστρι συνεργάστηκε με το συνθέτη και παραγωγό Γκλεν Μπάλαρντ για να δημιουργήσουν μαζί το πρωτότυπο τραγούδι που κλείνει το φιλμ, με τίτλο «God Bless Us Everyone». Ο τίτλος είναι εμπνευσμένος από την τελευταία φράση του Τάινι Τιμ στην ταινία και για την ερμηνεία επιλέχθηκε ο Αντρέα Μποτσέλι. Ο διάσημος Ιταλός τενόρος ηχογραφούσε εκείνη την περίοδο ένα δίσκο με Χριστουγεννιάτικα τραγούδια οπότε η πρόταση για το «God Bless Us Everyone» τον βρήκε στην ιδανική στιγμή. «Η Disney είναι το συνώνυμο των ονείρων και ήταν πραγματικά τεράστια χαρά μου να συμμετέχω στο συγκεκριμένο έργο. Ειδικά η συνάντηση της Disney με τον Ντίκενς είναι απόλυτα εμπνευσμένη. Η ταινία μάς κάνει να αισθανόμαστε καλύτεροι άνθρωποι, μας θυμίζει ότι υπάρχει χρόνος να αλλάξουμε. Το τραγούδι «God Bless Us Everyone» κατακλύζει τις αισθήσεις μας, μιλώντας για το θρίαμβο της συγχώρεσης και της λύτρωσης» λέει ο Μποτσέλι. Εκτός από τα αγγλικά, ο τενόρος τραγούδησε το συγκεκριμένο τραγούδι σε δύο ακόμα γλώσσες, τα ιταλικά και τα ισπανικά. «Πολλές γλώσσες για μία και μοναδική γιορτή με μία μουσική: τη μουσική της καρδιάς» εξηγεί ο Μποτσέλι. «Πιστεύω ότι το «God Bless Us Everyone» θα γίνει κλασικό Χριστουγεννιάτικο τραγούδι» προβλέπει ο σκηνοθέτης.
(Δημοσιεύτηκε 24/12/2009 στην έντυπη Αμαρυσία)